Satranç nasıl oynanır? Kurallar, süre ve puan
Güncellendi:
Satranç iki kişiyle, 64 karelik bir tahtada oynanır. Amaç rakibin şahını kaçamayacağı biçimde tehdit etmek, yani şah mat etmektir. Bu rehberde Boombala'daki satrancın kurallarını, sürelerini ve puan hesabını anlatıyoruz.
Taşlar nasıl hareket eder?
| Taş | Hareket |
|---|---|
| Şah | Her yöne bir kare. |
| Vezir | Düz ya da çapraz, istediği kadar kare. |
| Kale | Düz (yatay ya da dikey), istediği kadar kare. |
| Fil | Çapraz, istediği kadar kare. |
| At | "L" çizer: iki kare düz, bir kare yana. Taşların üzerinden atlayabilen tek taştır. |
| Piyon | Bir kare ileri (ilk hamlesinde iki kare); çapraz ileri alır. |
Özel hamleler
- Rok: Şah ve kale hiç oynamadıysa, aralarındaki kareler boşsa ve şah tehdit altında değilse, şah kaleye doğru iki kare gider, kale de şahın öbür yanına geçer. Şah tehdit altındaki bir kareden geçemez.
- Geçerken alma: İki kare ilerleyen bir piyon rakip piyonun yanına gelirse, rakip piyon onu hemen sonraki hamlede bir kare ilerlemiş gibi alabilir.
- Terfi: Son sıraya ulaşan piyon vezir, kale, fil ya da ata dönüşür.
Oyun nasıl biter?
- Şah mat: Şahı tehdit altında olan ve kurtaracak hamlesi bulunmayan oyuncu kaybeder.
- Teslim: Oyuncu teslim olur. Oyun sırasında masadan kalkmak da teslim sayılır.
- Süre: Süresi biten kaybeder. Rakibinin mat için yeterli taşı yoksa sonuç beraberliktir.
- Terk: Rakibin bir dakika hamle yapmazsa (masadan ayrıldıysa 20 saniye) sana beklemek isteyip istemediğin sorulur. Beklemek istemezsen kazanırsın.
- Beraberlik: Pat (hamle yapamayan ama şahı tehdit altında olmayan oyuncu), anlaşma, 50 hamle boyunca taş alınmaması ve piyon oynanmaması, aynı pozisyonun üç kez tekrarı ve yetersiz materyal (örneğin şaha karşı şah ve fil).
Süreler
"5 + 0" gibi yazılır: ilk sayı her oyuncunun dakikası, ikincisi her hamlede eklenen saniyedir. Her oyuncunun ilk hamlesi süreden yemez. Eşleşmede 1+0, 3+2, 5+0, 10+0 ve 15+10 vardır; kendi masanda süresiz oyun da seçebilirsin.
Elo puanı
Puanlı oyunlar FIDE'nin Elo sistemiyle hesaplanır. Herkes 1500 puanla başlar. Bir oyundan sonra puanın K × (sonuç − beklenen sonuç) kadar değişir: kazanç 1, beraberlik 0,5, kayıp 0 sayılır. Beklenen sonuç iki oyuncunun puan farkından gelir (fark en çok 400 sayılır). K ilk 30 oyunda 40, sonra 20, 2400'e ulaşmış oyuncularda 10'dur.
Örnek
1500 puanlı Ayşe, 1700 puanlı Can'ı yener. Ayşe'nin beklenen sonucu yaklaşık 0,24'tür. 30 oyunu geçmişse K = 20 olduğundan 20 × (1 − 0,24) ≈ +15 puan kazanır; Can da 15 puan kaybeder. Eşleşme, puanı sana yakın birini bulur ve beklerken kabul edilen puan aralığı her 10 saniyede 50 puan genişler.
Bilgisayara (Stockfish) karşı oyunlar puanını etkilemez; açılışlarını rahatça deneyebilirsin.